Decembar 06, 2019

Rimski municipium Skelani

skelani rimski municipium

U Skelanima na samoj obali rijeke Drine prije više od stotinu godina otkriveno je, pa zatim i nestalo  arheološko nalazište sa vrijednim spomenicima iz rimskog perioda, Prije osam godina  nalazište je ponovo otkriveno i od tada se na njemu stalno vrše istraživanja. Formirana je i ustanova imenom JU Arheološki muzej „Rimski municipium“ Skelani. O nastanku i radu ove ustanove za naš Radio govorila je Direktorica Svetlana Marković -

-       Prva arheološka iskopavanja u Skelanima izvedena su 1896 – 1898 godine od strane poznatog arheologa Karla Pača i objavljena je i prva arheološka studija pod naslovom ,, Iz rimske varoši u Skelanima ,, Karlo Pač je tada u Skelanima istražio 2 kasnoantičke bazilike savelikom nekropolom i sakupio 80 rimskih kamenih spomenika. Velika poplava Drine zatrpala je te spomenike koji su ponovo pronađeni u arheološkom istraživanju 2008. godine.Na lokalitetu baba – Ankino dvorište izvađeno je 30 spomenika dok se ostali većim dijelom ostali ispod kuće i pomoćne zgrade.Na inicijativu Narodne biblioteke u Srebrenici a zahvaljujući iskusnom arheologu Mirku Babiću iz Bijeljine u Skelanima su 2008. godine, nakon punih 112 godina vršena zvanična arheološka istraživanja, a nakon 116 godina i prvi put konzervatorska zaštita otkrivenih mozaika.

Otkriće je izazvalo veliku pažnju, reaguju i vlasti Republike Srpske, priča dalje G-đa Marković -

-       Narodna skupština Republike Srpske je 2009. godine donijela Odluku o utvrđivanju arheološkog kompleksa Skelani kulturnim dobrom od izuzetnog značaja i kojom je utvrđena I i II zona zaštite, u prvoj zoni su  tri lokaliteta: Ankino dvorište, Zadružni dom i Brankova njiva. Ukupna površina utvrđena kao kulturno dobro od izuzetnog značaja je 208.908 m2 .

O tome kako se finansira rad Municipiuma G-đa Svetlana Marković kaže -

-       Prilikom osnivanja JU Arheološki muzej „Rimski municipium“ Skelani, Vlada Republike Srpske je obezbijedila sredstva za arheološko istraživanje i ta sredstva se još koriste. A što se tiče ostalih izvora finansiranja imamo određena sredstva iz budžeta Opštine Srebrenica i dobili smo u 2015. i 2016. godini  sredstva za projekat istraživanja na lokalitetu „Brankova njiva“ od Ministarstva civilnih poslova Bosne i Hercegovine.

Svetlana Maković dalje govori kako su tekla istraživanja na lokalitetu u Skelanima i šta je sve otkriveno -

-       Istraživanja su počela od 2008. godine i nastavljena 2010., 2012., 2014. ,2015. i 2016. godine. Najviše istražen je lokalitet Zadružni dom sa ukupnom površinom 1.500 m2  i na istom su otkrivena 140 mnajljepših mozaika sačuvanih iz rimskog perioda, starih 2.000 godina. Na lokalitetima Ankino dvorište nalaze se dvije crkve Bazilike i tu je smješteno još 50 rimskih spomenika, a 30 rimskih spomenika je preneseno u prostorije muzeja  u Crvici, a na lokalitetu Brankova njiva vršena su preliminarna istraživanja 2008. i 2016. godine. Na prostoru pored Zemljoradničke zadruge pronađeni su nevjerovatno veliki i dobro sačuvani rimski podni mozaici, vjerovatno iz IV vijeka n.e. Mozaik je izuzetnog kvaliteta i izrade. Otkriveno je 40m2 mozaika, arheološkim istraživanjima 2014. godine pronađeno je oko 100 m2 mozaika.Na tom prostoru naišlo se na rimske zidove iste građevine za koju se pretpostavlja da je bilanajznačajniji objekat rimskog naselja u Skelanima i da je služila za gradsku vijećnicu. Imamišljenja da su to luksuzne terme ili pak kakva palata neke značajne ličnosti. Daljaarheološka istraživanja će vjerovatno riješiti te dileme. Rimska građevina je imala u 3 prostorije (otkriveno dosadašnjim istraživanjem) rimskopodno grijanje (hipokaust). Otkriveno je ložište i cigle između kojih je strujao topao vazduh.Na  zidovima je  otkriveno i   ostaci bojenog maltera sa motivima odnosno freskoslikarstvo.

G-đa Marković je govorila i o tome koji su sve spomenici  pronađeni i kome su podizani –

-       Spomenici koji su pronađeni u bazilikama podizani  su božanstvima, carevima ali i zaslužnim građanima. Proširena kultna zajednica Jupiter – Junona – Minerva takođe je predstavljalo zvanični kult.Najčeši podizani su spomenici  vrhovnom božanstvu rimljana Jupiteru, ali su pronađeni i izloženi i bogu šuma Silvanu, bogu rata Marsu, Liberu, istočnjačkom kultu bogaMitrasa kao izaštitnicima ljakara grčkim božanstvima Eskulapu i Higiji.U Skelanima je pronađeno više počasnih baza posvećeno pojedinim carevima.Godine 158 grad je podigao jednu bazu sa statom caru Antoninu Piju. Godine201 postavljen jespomenik caru Septimiju Severu, a nekoliko godina kasnije caru Karakali.Počasne natpise sa statuama grad je podizao i svojim zaslužnim građanima. Iz jednog natpisasaznajemo da je Gradsko vijeće (ordo decirionum) odobrilo zahtjev svog gradonačelnika TitaFlavija Rufina da na javnom mjestu postavi počasnu bazu sa kipom svom ocu Titu FlavijuSimilisu , bivšem gradonačelniku ovog grada. Kada spomenik postavlja grad ili neko drugi, apo odluci Gradskog vijeća na spomeniku se to naglašava sa tekstom-decreto ordo decurionum.U prostorijama Arheološkog muzeja u Crvici ima postavka sa dosadašnjim pokretnim nalazima, a na lokalitetima Zadružni dom i Brankova njiva može da se vidi istraženi dio rimskih objekata sa mozaicima. U 2016. godini bila su dva projekta i istraživalo se na lokalitetima Zadružni dom i Brankova njiva, kao i na lokaciji Borovac u Orahovici.-

Na pitanje gdje su smješteni pronađeni spomenici G-đa Marković kaže –

-       Pošto se planira izgradnja zgrade muzeja u centru Skelana, pronađeni kameni spomenici kao i sitni arheološki materijal trenutno su smješteni u zgradi Osnovne škole u Crvici, 6 kilometara udaljenoj od Skelana.Imajući u vidu da  se arheološka istraživanja trebaju kontinuirano nastaviti, plan je da se svake godine nastavi sa istraživanjem na prethodno započetoj lokaciji „Zadružni dom“ kao i da se nastave istraživanja na lokalitetu „Brankova njiva“.

G-đa Marković  je govorila i o tome šta se radi na zaštiti loaliteta –

-       Ugovor koji  je potpisan 28.07.2016. godine između Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine i Ambasade Savezne Republike Njemačke u BiH i trenutno je objavljen tender za izradu idejnog rješenja i nakon izbora najboljeg idejnog rješenja, radiće se glavni projekat kojim će biti  predviđeno  da se natkrije 140 mmozaika koji su trenutno natkriveni privremenom konstrukcijom.

Rimski Municipium u Skelanima bi trebao postati turistička atrakcija i od velikog je značaja kako za Srebrenicu tako za BiH i sveukupno svjetsko kulturno-istorijsko naslijeđe, poručila je na kraju Svetlana Marković–

-       Imajući u vidu da je direktorica Turističke organizacije Republike Srpske prof. Nada Jovanović jedna od glavnih zagovornika i pokretača arheoloških istraživanjima u Skelanima, te da sa sadašnje pozicije  usmjerava turističke organizacije na lokalitete u Skelanima, nadamo se da će sa posjetom turoperatera i novinara iz Rusije povećati se  broj posjetilaca. Moramo znati da je stvaranje i prezentacija arheološkog lokaliteta u turističku atrakciju, što i jeste  dugotrajan proces i da će se vremenom i u saradnji i sa Turističkom organizacijom Srebrenica, posjeta arheološkom kompleksu u Skelanima biti povećana. JU Arheološki muzej „Rimski municipium“ Skelani je veoma značajan kako za Opštinu Srebrenica, tako i za Republiku Srpsku i Bosnu i Hercegovinu. Jedan je od najvećih i najinteresantniji arheoloških lokaliteta i značajan za razne struke od arheologa, konzervatora, istoričara, slikara, arhitekata, građevinskih, rudarskih, geoloških inžinjera itd...

Autor: Marinko Sekulić  /JP JS RTV Srebrenica

Rate this item
(0 votes)
Ad Sidebar
© 2018 RTV Srebrenica All Rights Reserved.

Please publish modules in offcanvas position.